Du lịch sụp đổ xúc tiến sinh kế toàn cầu ra sao?

Ít nhất một triệu lao động nghỉ việc trong năm nay. Toàn cầu mất đi 850 triệu – 1,1 tỷ lượt khách quốc tế vì đại dịch.

Trong một chuyến thăm tới quần đảo Canary vài năm trước, Tim Pile, nhà báo chuyên viết về du lịch của SCMP trò chuyện với một hướng dẫn viên địa phương. Người này khoe vừa được chấp thuận vay thế chấp từ nhà băng. thời khắc đó, Pile không suy nghĩ nhiều nhưng ngày nay anh nhận ra chuyện này khác thường tới thế nào.

Pile nhận ra sức việc trong ngành du lịch luôn bị trả lương thấp, và mang tính thời vụ. quý khách có thể duy trì các khoản tính sổ nhà băng vào những tháng cao điểm, khi du khách đổ xô tới tận hưởng ánh nắng mặt trời rực rỡ. Nhưng khi thời tiết chuyển lạnh hay gió mùa, thu nhập của những người làm trong ngành hết sạch.

Người dân đảo Canary thật may mắn, khi quần đảo cận nhiệt đới của Tây Ban Nha nằm ngoài khơi châu Phi có khí hậu thu hút khách du lịch quanh năm, và hồ hết mọi năm. Nhưng năm nay, Pile không chắc liệu người hướng dẫn viên đó có đủ thu nhập để trả góp nhà băng hay không.

Du khách tắm nắng bên bãi biển ở Corfu vào tháng 7, khi chính phủ Hy Lạp nới lỏng các biện pháp hạn chế đi lại. Ảnh: AFP

Du khách tắm nắng bên bờ hồ ở Corfu vào tháng 7, khi chính phủ Hy Lạp nới lỏng các giải pháp hạn chế đi lại. Ảnh: AFP

Pile đang du lịch đảo Corfu, Hy Lạp, nơi có mùa hè vắng khách vì Covid-19. Anh ngồi cùng một người Hà Lan – đại diện của khu nghỉ dưỡng. Buổi trò chuyện bị gián đoạn khi người này nhận được tin nhắn Hy Lạp bị thêm vào danh sách đen giới hạn đi lại của Hà Lan. Tin thứ nhị khiến cô ấy chết lặng: cô ấy chính thức thất nghiệp vì tình hình kinh doanh nan giải.

READ  tò mò bí mật của người Maya cổ kính dưới đáy 'giếng thánh'

Hàng năm, vào sáu tháng mùa đông không có khách, người dân phải tiết kiệm chật vật để sinh sống. Nhưng năm nay, mọi thứ nhịn nhường như nan giải hơn bao giờ hết. Dù vậy, chính phủ Hy Lạp đã tương trợ tài chính cho những người gặp nan giải vì đại dịch – một viễn cảnh nhưng lao động ở nhiều nơi trên trái đất mong ước.

Quảng trường  Durbar vắng tanh trong đại dịch ở Nepal. Ảnh: AFP

Quảng trường Durbar vắng tanh trong đại dịch ở Nepal. Ảnh: AFP

Trên đảo Bali của Indonesia, nhiều người phải về quê làm việc trong các trang trại của gia đình cho tới khi có thể quay lại với nghề massage truyền thống, hướng dẫn hay trình diễn phục vụ du khách. Cuộc sống tự cung tự cấp giúp họ không bị đói, nhưng họ vẫn phải đóng học phí cho con hoặc trả góp hàng tháng cho chiếc xe mới mua.

Nepal, những người làm du lịch phải chịu đựng ba mùa mất thu nhập mỗi năm. Dòng du khách trước tiên thường tới vào tháng 3. Khi gió mùa mở màn vào tháng 6, những phu khuân vác (porter), hướng dẫn và đầu bếp tới Ladakh làm thuê cho các doanh nghiệp leo núi tại Ấn Độ. Sau đó, họ trở về Nepal cho mùa thu bận rộn. Nhưng lộ trình đó không vận dụng cho năm nay. Các chuyến tham quan, tour du lịch leo núi bị hủy bỏ, khiến 20.000 người Nepal thất nghiệp. Tệ hơn nữa, do công việc của họ chỉ là thời vụ, họ không nhận được các tương trợ từ mạng lưới an sinh xã hội. Rất ít trong số đó có tiền tiết kiệm dồi dào, nhiều người phải đương đầu với tình hình tài chính kiệt quệ.

Năm 2020 cũng là năm tổ chức chương trình “Năm tham quan Nepal”, nhằm thu hút du khách. Nhưng lệnh hạn chế đi lại, du lịch trên toàn quốc vào tháng 3 khiến chương trình trên phải hoãn vô thời hạn. Nhiều người đã nói vui rằng, nên đổi tên là “Năm không ghé thăm Nepal”.

READ  Đi giữa mùa vàng dã quỳ đèo Sài Hồ

Tại Tanzania, các hướng dẫn viên safari, tài xế, viên chức tại công viên động vật hoang dại cũng chung hoàn cảnh với các đồng nghiệp khác trên trái đất. Năm nay là mùa leo núi Kilimanjaro “ung dung” nhất của những người làm nghề khuân vác giúp khách du lịch. Họ chỉ còn ít việc để làm như thu vén các trại trên núi, tham gia các khóa tập huấn phòng ngừa Covid-19 để sẵn sàng phục vụ khách quốc tế nếu tổ quốc mở cửa biên giới trở lại.

Người dân Bali theo đạo Hindu đeo khẩu trang trong ngày lễ Saraswati Day vào 4/7. Ảnh: AFP

Người dân Bali theo đạo Hindu đeo khẩu trang trong ngày lễ Saraswati vắng bóng khách nước ngoài vào 4/7. Ảnh: AFP

Tại tổ quốc Gambia già cỗi, ngành du lịch ở đây phải quay cuồng với cuộc khủng hoảng do Ebola năm 2014 mang tới. Ba năm sau, Thomas Cook, hãng lữ khách nổi tiếng chịu trách nhiệm đưa gần 50% khách tới Gambia, sụp đổ. Vì vậy, vào thời khắc Covid-19 xuất hiện, quốc gia này hầu như không còn khách du lịch nào để yêu cầu họ rời đi. Nhiều quốc gia đã chuyển trọng tâm từ hút khách quốc tế sang kích cầu nội địa. Nhưng chỉ có từng lớp trung lưu thu nhập tốt trở lên mới có thể vực dậy thị trường nội địa – điều nhưng Gambia thiếu.

Phong vũ biểu mới nhất của UNWTO chỉ ra ít nhất một triệu lao động nghỉ việc trong năm nay. Đại dịch có thể dẫn tới sự sụt giảm 60 – 80% khách du lịch toàn cầu so với năm 2019, tương đương với 850 triệu – 1,1 tỷ lượt khách quốc tế. Ngành cũng có nguy cơ mất 910 – 1.200 tỷ USD doanh thu xuất khẩu từ du lịch và 100 – 120 triệu việc làm đứng trước nhiều rủi ro. UNWTO cùng Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) cho rằng đây là cuộc khủng hoảng thâm thúy nhất nhưng thị trường du lịch quốc tế phải đương đầu, kể từ năm 1950.

READ  Đảo Cái Chiên - ‘thiên đường du lịch’ mới ở Quảng Ninh

Nhưng những con số chỉ là phần nổi của tảng băng chìm. Chúng ta đã vô tình loại bỏ một lực lượng lao động phụ trợ hùng mạnh không kém, hưởng lợi gián tiếp từ ngành này. Đó là những người thợ chuyên sửa xe cho khách du lịch thuê; ngư gia – những người cung ứng thực phẩm thường ngày cho các hàng quán; viên chức tại các tiệm giặt là – nơi thường nhận giặt chăn ga gối của các hotel…

Trước dịch, lực lượng lao động phụ trợ này có tiền để trang trải cuộc sống, từ người tài xế tuk tuk tới bán trà ven đường. Năm nay, mọi thứ nan giải một cách nghiệt té. Một hotel trống khách không thuê người dọn phòng, cũng không có ga gối bẩn cần giặt. Một nhà hàng đóng cửa không còn cần người phục vụ hay nguồn cung hải sản nhất mực…

Dù vậy, vẫn có những tia sáng tích cực trong bối cảnh mọi thứ đều u ám. Các nhà tuyển dụng ở nhiều quốc gia đang nỗ lực khôn cùng để chăm sóc viên chức trung thành.

Ở Kenya, một số hotel đóng bảo hiểm y tế cho người lao động tạm nghỉ không lương, công dân Australia ở Bali biến nhà hàng, quán cà phê của họ thành nhà băng thực phẩm miễn phí, tương trợ hàng nghìn người mỗi ngày. Kỳ nghỉ gián đoạn cũng mang lại cho các khu nghỉ dưỡng thời cơ hiếm có để ngơi nghỉ và hít thở. Còn chủ quán cà phê ở Corfu, nơi Tim từng ghé thăm, có dịp sử dụng bữa tối mùa hè cùng bè quý khách và cả đối thủ kinh doanh – điều nhưng họ hầu như không có thời kì làm trong những năm tháng trước.

Ngành du lịch tổn thất nặng nhất trong 70 năm

Anh Minh (Theo SCMP)

Leave a Reply